Özel ders veren öğretmene hangi ceza verilir?
Görevdeki öğretmen, mevzuatın öngördüğü yollar dışında öğrencilere ücretli özel ders verirse ya da özel derse yönlendirirse aylıktan kesme cezası alır: brüt aylığın 1/30'u ile 1/8'i arası. Suç değil, disiplin cezası.
Kısa cevap: aylıktan kesme
18 Ekim 2024'te Resmî Gazete'de yayımlanan 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu, öğretmenlerin disiplininde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nu uygulamaya devam ediyor, ama birkaç fiil için ayrı ceza koyuyor. Özel ders bunlardan biri. Kanunun 24. maddesinin (b) bendi şöyle:
“İlgili mevzuatı gereği yapılanlar dışında öğrencilere menfaat karşılığında özel ders veren veya özel ders için yönlendirme yapanlara … aylıktan kesme cezası verilir.”
Aylıktan kesme, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesine göre memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılması. Oran fiilin ağırlığına göre bu aralıkta belirleniyor. 7528'den önce özel ders, 657'nin 125. maddesindeki “Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak” fiili üzerinden değerlendiriliyordu; o fiilin karşılığı kademe ilerlemesinin 1–3 yıl durdurulması. Yeni kanun özel ders için açık bir hüküm ve ceza koymuş oldu.
Yönlendirme de aynı cezaya giriyor: öğrenciyi ya da veliyi belli bir öğretmene, dershaneye veya kursa ücretli ders için yönlendirmek ders vermekle aynı bentte.
Kime ne ceza?
| Kim | Ne olur | Dayanak |
|---|---|---|
| Devlet okulunda görev yapan öğretmen ve yönetici | Öğrencilere ücretli özel ders ya da özel derse yönlendirme: aylıktan kesme7528 md. 2/1-a, 24/1-b | 7528 md. 2/1-a, 24/1-b |
| Özel okul, kolej, kurs ve etüt merkezi öğretmeni | Aynı madde bu öğretmenlere de uygulanıyor: aylıktan kesme7528 md. 2/1-b, 24/1-b | 7528 md. 2/1-b, 24/1-b |
| DYK, halk eğitim kursu gibi mevzuatla yapılan ücretli ders | Ceza yok; kanun bu dersleri istisna tutuyor7528 md. 24/1-b (“ilgili mevzuatı gereği yapılanlar dışında”) | 7528 md. 24/1-b (“ilgili mevzuatı gereği yapılanlar dışında”) |
| Emekli öğretmen, atanmamış mezun, üniversite öğrencisi, başka meslekten | Bu madde uygulanmıyor; yalnız vergi yükümlülüğü var7528 md. 2 (görev yapan öğretmeni kapsıyor) | 7528 md. 2 (görev yapan öğretmeni kapsıyor) |
| Kim olursa olsun: izinsiz kurs ya da etüt düzeni | Brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası ve kapatma5580 md. 3 | 5580 md. 3 |
Kanun kimleri kapsıyor?
7528 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamı iki yerden çiziyor. Birincisi Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve yöneticiler: devlet okullarındaki kadrolu ve sözleşmeli öğretmenler, müdür ve müdür yardımcıları. İkincisi, özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla ve 24. madde bakımından, özel öğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler ile öğretmenliğe atanma şartını taşıyan yöneticiler. Yani özel okul, kolej, kurs ve etüt merkezi öğretmeni de özel ders hükmünün içinde.
Kanun görev yapan öğretmeni kapsıyor. Emekli öğretmen, atanmayı bekleyen öğretmenlik mezunu, üniversite öğrencisi ya da başka bir meslekten olup özel ders veren kişi bu maddenin dışında. Ders ücreti karşılığı görevlendirilen (ücretli) öğretmeni kanun ayrıca saymıyor; görevlendirmeniz sürerken özel ders verecekseniz okulunuzdan ya da ilçe milli eğitim müdürlüğünden yazılı görüş alın.
“İlgili mevzuatı gereği yapılanlar” ne demek?
Madde, mevzuatın öngördüğü ücretli dersleri ceza dışında tutuyor. Öğretmenin para karşılığı ek ders vermesinin yasal yolları var: okulda açılan Destekleme ve Yetiştirme Kursları (ek ders ücreti %100 fazlasıyla ödeniyor; ayrıntı DYK ücreti 2026), halk eğitim merkezi kursları ve görevlendirmeyle verilen diğer ek dersler. Bunların ücreti öğrenciden değil devletten, ek ders ücreti olarak geliyor; tarifesi ek ders ücreti 2026 sayfasında. Bir yol daha var: 5580 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre resmî okul öğretmeni, kendi ders yükünü doldurmak ve kurumunun izni şartıyla, yalnız özel okullarda ve aylık karşılığı ders saatinin yarısına kadar ücretli ders verebiliyor; kurslar bu izne dahil değil.
Evde özel ders vermenin cezası var mı?
Görevde olmayan biri için bire bir ders, ister öğrencinin evinde ister kendi evinizde ya da online olsun, kanunda yasak değil. Sınırı aşan şey kurs düzeni: evde her gün farklı saatlerde öğrenci grupları alınan, kayıt ve ücret tarifesi olan bir yer 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'ndaki kuruma yaklaşıyor. Kanunun 3. maddesine göre kurum açma izni ve ruhsatı olmadan bu faaliyeti yapan yeri kuran ya da işletene brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası veriliyor ve yer valilikçe kapatılıyor. Görevdeki öğretmen içinse ders evde de olsa online da olsa 7528'in 24. maddesi geçerli.
Düzenli ders verip kazancı bildirmemek ise ayrı bir konu: vergi cezası. Kimin vergi ödediği ve istisnalar özel ders vergisi sayfasında.
Özel ders veren öğretmen nereye şikayet edilir?
Öğretmenin çalıştığı okulun müdürlüğüne, ilçe ya da il milli eğitim müdürlüğüne, MEB İletişim Merkezi'ne (ALO 147) ya da CİMER'e yazılı başvuru yapılabiliyor. Sonrası 657 sayılı Kanun'un usulüyle yürüyor:
- Aylıktan kesme cezasını disiplin amiri veriyor (md. 126); kurul kararı gerekmiyor.
- Ceza, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde veriliyor (md. 128) ve veriliş tarihini takip eden aybaşında maaştan kesiliyor (md. 132).
- Öğretmen, tebliğden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edebiliyor; itiraz edilmeyen ceza kesinleşiyor (md. 135).
Öğretmenseniz: yasal yol
Görevdeyseniz ücretli dersin yasal yolu okulunuzdaki DYK ve halk eğitim kursları. Emekliyseniz, atanmayı bekliyorsanız ya da öğrenciyseniz bu madde size uygulanmıyor; durumunuza göre rehberler: emekli öğretmen, ücretli ve atanamamış öğretmen, üniversite öğrencisi, özel okul öğretmeni.
Kaynaklar
- 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu (Resmî Gazete 18.10.2024, sayı 32696), md. 2 (kapsam) ve md. 24 (disiplin hükümleri).
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 125/C (aylıktan kesme), 125/D-h, 126, 128, 132 ve 135.
- 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, md. 3 (kurum açma izni ve izinsiz faaliyete idari para cezası).
- Metinler 28 Ekim 2026'da mevzuat.gov.tr'deki güncel hâlinden okundu. Bu sayfa genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir.
Emekli, atanmamış ya da öğrenci misin? Ücretsiz profil aç, ücretini sen belirle; komisyon yok, onay beklemeden yayında.
Öğretmen ol