Kimya özel ders öğretmenleri

9–10. sınıf

• Atom modelleri ve periyodik sistem
• Kimyasal türler arası etkileşimler
• Mol kavramı ve kimyasal hesaplamalar
• Karışımlar ve ayırma teknikleri

11–12. sınıf ve AYT

• Gazlar ve gaz yasaları
• Çözeltiler, derişim ve koligatif özellikler
• Kimyasal denge ve Le Chatelier ilkesi
• Asit–baz, pH ve tampon çözeltiler
• Termokimya, kimyasal kinetik ve elektrokimya
• Organik kimya: fonksiyonel gruplar ve isimlendirme

Ortaokul fen ve LGS

• Maddenin tanecikli yapısı, atom ve molekül
• Fiziksel ve kimyasal değişim ayrımı
• Asit, baz ve günlük hayattaki karışımlar
• LGS fen denemelerinde madde ve değişim soruları

TYT ve AYT'de kaç kimya sorusu çıkıyor?

YKS'nin güncel soru dağılımında TYT Fen Bilimleri testinde 7, AYT Fen Bilimleri testinde 13 kimya sorusu var. İkisi aynı derse benzese de farklı hazırlık istiyor: TYT kimyası 9 ve 10. sınıf konularından geliyor, sorular çoğunlukla tek kavramla ve uzun işlem yaptırmadan çözülüyor. AYT kimyası ise 11 ve 12. sınıfın denge, asit–baz, termokimya, kinetik, elektrokimya ve organik başlıklarını kapsıyor ve tek soruda birden fazla adımı üst üste bindiriyor.

Bu ayrım ders planını doğrudan belirliyor. Eşit ağırlık ya da sözel hedefleyen öğrencide kimya dersi TYT'deki 7 soruyu güvenceye almaya bakıyor: periyodik sistem, kimyasal türler arası etkileşimler, karışımlar ve mol kavramının temel hâli. Sayısal hedefleyen öğrencide ise ağırlık AYT'de ve program neredeyse her zaman denge–asit/baz bloğuyla organik kimya üzerine kuruluyor, çünkü AYT kimyasında soru sayısı en çok bu iki bölgede toplanıyor.

Kimyada net en çok nerede kaybediliyor?

Kimyada kaybedilen netin büyük kısmı konuyu bilmemekten değil, önceki konudan gelen bir eksiğin sonraki konuda ortaya çıkmasından geliyor. Birebir derste en sık görülen kopma noktaları şunlar:

• Mol köprüsünü kurmadan hesaba başlamak: gram, tanecik sayısı ve hacim arasında geçiş yapılmadığı için işlem doğru ilerlerken birim yanlış çıkıyor.
• Tepkimeyi denkleştirmeden katsayı kullanmak: stokiyometri sorularında sınırlayıcı bileşeni bulmak denkleştirilmiş katsayıya bağlı, denkleştirme atlanınca sonuç sistematik olarak sapıyor.
• Le Chatelier'yi ezberle uygulamak: basınç değişiminin yalnızca gaz mol sayısı farklı olan tepkimelerde dengeyi kaydırdığı gözden kaçıyor.
• pH'ı zayıf asitte kuvvetli asit formülüyle hesaplamak: derişimin doğrudan logaritmasını almak zayıf asit ve tampon sorularında en yaygın hata.
• Organik kimyada yapıyı çizmeden isimlendirmeye geçmek: dallanma ve fonksiyonel grubun konumu kâğıda dökülmediği için isim doğru kurala rağmen yanlış oluyor.

Bu hataların ortak yanı, öğrencinin kendi çözümüne bakarak fark edememesi: sonuç bir sayı çıktığı için işlem doğru yapılmış gibi görünüyor. Öğretmen soruyu öğrenciye adım adım sesli çözdürdüğünde yanlış kabulün tam olarak hangi satırda yapıldığı görünüyor ve aynı hata farklı bir konuda tekrar ettiğinde öğrenci onu kendi yakalıyor.

Kimya özel derse ne zaman başlanmalı?

Kimyada doğru başlangıç zamanı, bir konudaki eksiğin ilk kez bir sonraki konuyu engellediği an. Kimya zincirleme bir ders: mol oturmadan stokiyometri, stokiyometri oturmadan çözeltiler ve termokimya, denge oturmadan asit–baz ilerlemiyor. Tek bir düşük sınav notu başlı başına işaret değil; aynı hesabın üç ayrı konuda yeniden tökezlemesi işaret.

Pratikte üç dönem öne çıkıyor: 10. sınıfta mol ve kimyasal hesaplamalar başlarken, 11. sınıfta denge ve asit–baz girip konular soyutlaşırken, son sınıfta ya da mezun yılında deneme netleri belirli bir bantta takılı kaldığında. Geç kalmış öğrencide iyi bir öğretmen bütün müfredatı baştan anlatmıyor; son denemelerde en çok soru kaçırılan iki üniteyi seçip önce onları kapatıyor, çünkü AYT kimyasında soru dağılımı üniteler arasında eşit değil.

İlk kimya dersine ne götürmelisin?

İlk dersin verimi, öğretmenin zincirin nerede koptuğunu ne kadar hızlı gördüğüne bağlı. Tanışma dersine şunları götüren öğrenci, dersin ilk yarısını seviye tespitine değil çalışmaya ayırabiliyor:

• Son iki denemenin kimya bölümü, yanlış ve boş bırakılan sorular işaretlenmiş hâlde
• Okulda kullanılan ders kitabı ve varsa öğretmenin verdiği konu takip çizelgesi
• Mol hesabı içeren, çözüp sonucu tutmayan iki üç soru — kimyada seviyeyi en hızlı gösteren yer burası
• Periyodik cetvel: derste kullanılan sürüm sınavda verilen sürümle aynı olsun

Hesap makinesini ise masadan kaldır. YKS'de hesap makinesi kullanılmıyor ve kimya sorularındaki sayılar bu yüzden sadeleşecek biçimde seçiliyor; işlemi elle yapmaya alışmayan öğrenci sınavda konuyu bildiği soruda süre kaybediyor. Derste de elle yaptıran öğretmen doğru tercih.