Özel Eğitim özel ders öğretmenleri

Okuma-yazma ve dil

• Ses farkındalığı: sesi duyma, heceye ayırma, sesleri birleştirme
• Harf-ses eşleştirme ve akıcı okumaya geçiş
• Okuduğunu anlama: kısa metinden soru cevaplama, olay sıralama
• Yazma: kalem tutuşu, satır takibi, harfleri karıştırmadan yazma

Temel matematik

• Sayı kavramı ve ritmik sayma, somut materyalle başlayan çalışma
• Toplama ve çıkarma işleminin anlamı, eldeli ve onluk bozmalı işlemler
• Saat, para ve ölçü gibi günlük hayatta kullanılan beceriler
• Problem cümlesini okuyup hangi işlemin gerektiğine karar verme

Dikkat ve bağımsız çalışma

• Kısa, net hedefli çalışma blokları ve aralarda planlı mola
• Yönergeyi dinleyip adım adım uygulama
• Ödevi başlatma, sürdürme ve bitirme alışkanlığı
• Kavram öğretimi: renk, yön, zaman, sınıflama

Özel eğitim öğretmeni ile sınıf öğretmeni arasındaki fark ne?

Özel eğitim öğretmeni, özel gereksinimli çocuğun öğrenmesini küçük adımlara bölüp her adımı ölçerek öğretmek üzere yetişmiş öğretmen; sınıf öğretmeni ise ilkokul programını bir sınıfa öğretmek üzere yetişmiş. Fark en çok öğretimin nasıl planlandığında görülüyor. Özel eğitim öğretmeni bir beceriyi öğretmeden önce çocuğun o beceride nerede olduğunu belirliyor, hedefi ölçülebilir biçimde yazıyor ("beş heceli kelimeyi yardımsız okur" gibi) ve her derste kaydını tutuyor.

Bu, sınıf öğretmeninin bu çocuklarla çalışamayacağı anlamına gelmiyor. Tanısı olmayan, okuma-yazmada birkaç ay geride kalmış bir çocukta deneyimli bir sınıf öğretmeni çoğu zaman yeterli. Tanı almış bir çocukta, özellikle zihinsel yetersizlik, otizm spektrumu ya da belirgin özel öğrenme güçlüğü söz konusuysa, özel eğitim alanından gelen biriyle çalışmak doğru seçim. Profildeki eğitim satırı bu ayrımı görmenin en kısa yolu.

Okuma-yazmayı geç söken çocukta ne zaman destek alınmalı?

Birinci sınıfın ikinci döneminde çocuk hâlâ harfleri seslerle eşleştiremiyorsa ya da hecelerken takılıp okuduğunu birleştiremiyorsa beklemek yerine destek almak doğru zaman. Okuma-yazma bir basamak becerisi: ikinci sınıfta bütün dersler okuyarak işlendiği için bu basamakta kalan çocuk yalnızca Türkçede değil matematik problemlerinde ve hayat bilgisinde de geride kalmaya başlıyor.

Birebir çalışmada ilk yapılan şey nerede takıldığını ayırmak. Aşağıdaki işaretler bu ayrımda öğretmenin baktığı yerler:

• Benzer sesleri ve biçimleri karıştırmak (b-d, m-n, ı-i), okurken satır ya da hece atlamak
• Harfleri tanıdığı hâlde birleştirmekte zorlanmak; okuma hızının aylar içinde artmaması
• Sesli okuduğu metni anlatamamak, ama aynı metin okunduğunda anlayabilmek
• Yazarken harf eksiltmek ya da yerini değiştirmek, kalemi çok sıkı tutup çabuk yorulmak

Bu işaretlerin birkaçı birlikte ve sürekli görülüyorsa özel öğrenme güçlüğü ihtimali için okul rehber öğretmeni üzerinden RAM değerlendirmesi istemek gerekiyor. Tanı süreci özel dersi bekletmek için bir sebep değil; ikisi aynı anda yürüyebiliyor.

Özel eğitim dersinde ilerleme nasıl ölçülür?

Özel eğitim dersinde ilerleme not ya da deneme netiyle değil, önceden yazılmış hedeflerin tutulup tutulmadığıyla ölçülüyor. İyi planlanmış bir çalışma ilk görüşmede yapılan seviye belirlemeyle başlıyor; ardından birkaç haftalık kısa dönem ve dönem sonuna yayılan uzun dönem hedefler yazılıyor. Her ders o hedeflerden birine hizmet ediyor ve sonunda çocuğun o gün ne yaptığı kaydediliyor.

Aile için bunun pratik anlamı şu: birkaç hafta sonra "iyi gidiyor" cevabı yeterli değil. Hedef listesinde neyin tamamlandığını, neyin sürdüğünü ve evde hangi alıştırmanın yapılacağını sormak ailenin hakkı. Bu kayıtlar ayrıca okula ve rehabilitasyon merkezine götürüldüğünde, çocukla çalışan herkesin aynı noktadan devam etmesini sağlıyor.